Kołatania serca – najczęstsze przyczyny i kiedy zgłosić się do lekarza

Co oznaczają kołatania serca ?

Kołatania serca należą do najczęstszych objawów zgłaszanych przez pacjentów konsultujących się z kardiologiem. Mają one zazwyczaj związek z arytmią serca, ale dość często zgłaszają je osoby z prawidłowym rytmem, którego częstość jest w górnych granicach lub nieco powyżej normy. 

Pacjenci mówią że serce bije szybciej, mocniej lub nieregularnie. Wiele osób skarży się na „łomotanie” lub „trzepotanie” w klatce piersiowej. Inni z kolei podają, że serce na chwilę gubi rytm, potyka się, robi przerwy. Każdy pacjent opisuje to trochę inaczej, czasami bardzo barwnie. Opis w dużej mierze zależy od rodzaju arytmii, która występuje u danego pacjenta. Ponieważ u wielu osób współwystępuje kilka różnych arytmii (nieszczęścia chodzą parami, a nawet w większych grupach) pacjenci to wyczuwają i podają zmienny charakter kołatań w różnych momentach – na przykład na początku są to „potknięcia serca”, które dają początek szybkiemu równemu „łomotaniu”, czemu towarzyszyć może pulsowanie w szyi.

Czas trwania kołatań jest różny i waha się od sekund do niemalże nieprzerwanego uczucia, trwającego przez wiele godzin lub dni. 

U wielu osób kołatanie serca pojawia się sporadycznie, trwa bardzo krótko i poza subiektywnymi dolegliwościami nie daje innych objawów . W takich sytuacjach najczęściej nie jest związane z poważną chorobą. Czasami jednak może być objawem zaburzeń rytmu serca (arytmii), które wymagają diagnostyki i leczenia.

Kołatania serca – najczęstsze objawy towarzyszące

Kołataniom serca mogą towarzyszyć różne objawy, między innymi:

• uczucie szybkiego bicia serca
• nieregularny rytm serca
• zawroty głowy
• uczucie osłabienia
• duszność
• uczucie niepokoju
• zmęczenie lub senność
• trudności w koncentracji
• brak sił

W rzadkich przypadkach mogą pojawić się również omdlenia lub utrata przytomności, co wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Najczęstsze przyczyny kołatania serca

Kołatanie serca może mieć wiele różnych przyczyn. Nie zawsze oznacza chorobę serca.

Stres i silne emocje

Jedną z najczęstszych przyczyn kołatania serca jest stres. W sytuacjach napięcia emocjonalnego organizm wydziela hormony, które przyspieszają pracę serca.

Takie epizody zwykle mają charakter przejściowy.

Kofeina i inne substancje pobudzające

Kołatanie serca może pojawiać się po:

• kawie
• napojach energetycznych
• alkoholu – szczególnie w dniu następny po spożyciu
• niektórych lekach
• nikotynie

U osób wrażliwych nawet niewielka ilość kofeiny może powodować uczucie szybkiego bicia serca.

Dodatkowe pobudzenia serca

Częstą przyczyną kołatania serca są tzw. pobudzenia dodatkowe. Są to pojedyncze dodatkowe uderzenia serca pojawiające się między prawidłowymi skurczami.

U wielu osób występują one sporadycznie i nie mają znaczenia chorobowego.

Zaburzenia rytmu serca (arytmie)

Kołatanie serca może być również objawem arytmii, takich jak:

• migotanie przedsionków
• częstoskurcz nadkomorowy
• częstoskurcz komorowy

W takich przypadkach epizody kołatania mogą być dłuższe i powtarzać się częściej.

Choroby serca

Rzadziej kołatanie serca może być związane z chorobami serca, takimi jak:

• choroba wieńcowa
• kardiomiopatie
• choroby zastawek serca

Dlatego utrzymujące się lub nasilające objawy zawsze warto skonsultować z lekarzem.

Kołatania serca – kiedy zgłosić się do lekarza ?

W wielu przypadkach kołatanie serca ma łagodny charakter. Konsultacja lekarska jest jednak wskazana, jeśli:

• epizody powtarzają się często
• trwają dłużej niż kilka minut
• pojawiają się nagle i są bardzo szybkie
• towarzyszą im zawroty głowy lub omdlenia
• pojawia się ból w klatce piersiowej lub duszność

Szczególnie ważna jest diagnostyka u osób z chorobami serca lub po zawale serca.

Jak wygląda diagnostyka kołatania serca ?

Rozpoznanie przyczyny kołatania serca opiera się na wywiadzie i badaniach oceniających rytm serca.

Najczęściej stosowane badania to:

• Wywiad – czyli staranna rozmowa z pacjentem o charakterze objawów, czynnikach wyzwalających, objawach towarzyszących itd.
• EKG 12-odprowadzeniowe (czyli standardowe EKG)

Najlepiej żeby EKG zarejestrować w trakcie występowania kołatania (co bywa trudne), jak również w momencie, kiedy objawy nie występują.

Dla kardiologa/ elektrofizjologa oceniającego ważne jest zobaczenie EKG „na własne oczy”. Opis w karcie wypisowej jest często niewystarczający, ponieważ interpretacja badania zależy od doświadczenia badającego. Proszę zawsze prosić pielęgniarkę lub lekarza o wydanie EKG lub jego kopii.

• Holter EKG (monitorowanie rytmu serca przez 24 godziny lub dłużej)

Uwagi jak wyżej.

• EKG z „urządzeń osobistych”, takich jak SmartWatch, przenośny rejestrator EKG, itd – zapisy z tych urządzeń nie są równoważne ze standardowym EKG, ale bardzo często pozwalają na postawienie przynajmniej wstępnej diagnozy. Ich ogromną zaletą jest to, że mogą być dostępne dla pacjenta w każdej chwili.
• badanie elektrofizjologiczne (wykonywane w szpitalu)

W wielu przypadkach pozwalają one dokładnie określić rodzaj zaburzenia rytmu serca i dobrać odpowiednie leczenie.

Jak leczy się kołatanie serca ?

Sposób leczenia zależy od przyczyny objawów.

W niektórych sytuacjach wystarczające jest:

• obserwacja bez leczenia
• ograniczenie kofeiny – co nie oznacza całkowitego rezygnowania z ukochanej kawy
• zmniejszenie stresu
• leczenie chorób towarzyszących

Jeżeli kołatanie serca jest związane z arytmią, stosowane mogą być (co nie znaczy że muszą):

• leczenie farmakologiczne
• zabieg ablacji arytmii

Ablacja jest obecnie jedną z najskuteczniejszych metod leczenia wielu zaburzeń rytmu serca.

Podsumowanie

Kołatanie serca jest częstym objawem, który może mieć wiele różnych przyczyn – od łagodnych i przejściowych po wymagające leczenia zaburzenia rytmu serca.

Jeżeli objawy powtarzają się, są nasilone lub towarzyszą im inne niepokojące dolegliwości, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania.

Współczesna diagnostyka i leczenie arytmii pozwalają dziś skutecznie kontrolować większość zaburzeń rytmu serca.